Sosyal Medyada Çocuklar İçin Yeni Dönem: 15 Yaş Sınırı ve e-Devlet Üzerinden Yaş Doğrulaması
1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek düzenlemeyle sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kullanıcılar için ise gizlilik, mesajlaşma, içerik akışı ve reklam bakımından özel koruma kuralları uygulanacak.
“Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik”, çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yeni yükümlülükler getiriyor. 5651 sayılı Kanun’un ek 4. maddesine dayanan düzenleme, Türkiye’den erişilebilen yurt içi ve yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcıları kapsıyor.
Sosyal Medyada Yaş Sınırı Nasıl Uygulanacak?
Yönetmelik uyarınca 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulamayacak. Hesap açılışında yapılacak yaş doğrulaması sonucunda kullanıcının 15 yaşından küçük olduğunun anlaşılması hâlinde, hesap oluşturma talebi reddedilecek.
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocuklar ise sosyal ağları kendilerine özgü “ayrıştırılmış hizmet” kapsamında kullanabilecek. Bu hizmet modeli, çocukların yaş ve gelişim düzeylerine uygun güvenlik ve gizlilik önlemleriyle birlikte sunulacak.
Yaş Doğrulaması e-Devlet Üzerinden Yapılacak
Hesap oluşturulurken kullanıcının yaşı, e-Devlet Kapısı üzerinden üretilen “yaş doğrulama belirteci” aracılığıyla doğrulanacak.
Kullanıcı, e-Devlet üzerinden kimlik doğrulaması yaparak oluşturduğu belirteci sosyal ağ platformuna kendisi yükleyecek. Platform, belirtecin doğruluğunu teyit ederek kullanıcının yaş grubunu belirleyecek.
Belirteç yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve doldurmuşsa 18 yaşını doldurup doldurmadığını gösterecek. Bu bilgiler dışında kişisel veri içermeyecek ve sosyal ağ sağlayıcı tarafından yaş doğrulama amacı dışında kullanılamayacak.
Yaşı doğrulanmış bir hesabın, belirlenen yaş aralığına aykırı kullanıldığına ilişkin makul şüphe oluşursa hesap askıya alınacak. Hesabın yeniden kullanılabilmesi için belirteçle tekrar yaş doğrulaması yapılması gerekecek.
Çocuk Hesaplarında Hangi Özellikler Değişecek?
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kullanıcıların hesaplarında yüksek gizlilik ayarları varsayılan olarak uygulanacak ve kişisel veriler asgari düzeyde işlenecek. Yönetmeliğin 8. maddesinde öngörülen başlıca kurallar şöyle:
| Alan | Uygulanacak kural |
|---|---|
| Hesap gizliliği | Hesaplar gizli olarak açılacak; kamuya açık hesap seçeneği sunulamayacak. Takipçi ve takip edilen hesap bilgilerini yalnızca hesap sahibi çocuk görebilecek. |
| Mesajlaşma | Çocuğa yalnızca kendisinin takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek. Mesajlarda “görüldü” bilgisi bulunmayacak. |
| Rehber eşleştirmesi | Çocuk hesapları telefon rehberi, e-posta adres defteri veya diğer platformlardaki kişi listeleriyle eşleştirilemeyecek. Hesap güvenliği ve ebeveyn denetimi gibi belirtilen amaçlarla ebeveynin iletişim bilgilerinin işlenmesi mümkün olacak. |
| Hesap önerileri | Çocuk hesabı başka kullanıcılara, başka hesaplar da çocuğa takip için önerilemeyecek. Çocuk hesabı, üçüncü kişilerin iletişim verileri üzerinden aranabilir veya bulunabilir hâle getirilemeyecek. |
| Ekran görüntüsü | Profil fotoğrafı, hesap, paylaşımlar ve görsellerin başkalarınca ekran görüntüsünün alınmasını önleyecek teknik tedbirler alınacak. |
| Canlı yayın ve içerik akışı | Canlı yayın açma özelliği sunulamayacak. Görsel içeriklerin kaydırma, dokunma veya kendiliğinden art arda gösterildiği arayüzler kullanılamayacak. |
| Reklam ve profilleme | Hesaplar çocuğun davranışlarına göre özelleştirilemeyecek. Kişisel veriler profilleme veya kişiselleştirilmiş ticari reklam faaliyetlerinde kullanılamayacak. |
| Bağımlılık riski | Bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmetler sunulamayacak. |
Ebeveynler İçin Kontrol Araçları Sunulacak
Sosyal ağ sağlayıcılar, ebeveynlerin çocukların kullanımını yönetebilmesi için açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli kontrol araçları sağlayacak. Bu araçlar en az şu olanakları içerecek:
- Hesap ve özellik ayarlarını denetleme,
- Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik işlemlerini ebeveyn iznine veya onayına bağlama ve harcama limiti belirleme,
- Kullanım süresini izleme ve sınırlandırma,
- Konum paylaşımına ilişkin kontroller.
Araçlar Türkçe dil seçeneğiyle sunulacak ve etkinleştirildiklerinde çocuğa bildirilecek. Çocuğun, ebeveynin bilgisi ve gerekli güvenlik doğrulaması olmadan bu kontrolleri devre dışı bırakmasını önleyecek tedbirler alınacak.
Ebeveyn kontrol araçlarının sunulması, platformların çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacak.
Mevcut Sosyal Medya Hesaplarına Ne Olacak?
Düzenleme yalnızca yeni açılacak hesapları kapsamıyor. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce açılmış ve yaş doğrulama belirteciyle doğrulanmamış mevcut hesapların da 31 Mart 2027’ye kadar en az bir kez doğrulanması gerekiyor.
Doğrulama sonucunda:
- 15 yaşını doldurmadığı belirlenen çocukların hesapları, bilgi verilerek kapatılacak.
- 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış çocukların hesapları, ayrıştırılmış hizmet kurallarına tabi olacak.
Kapatılan hesaplara ilişkin veriler, itiraz yoluna başvurulmuşsa itiraz sonuçlandıktan sonra; itiraz edilmemişse gecikmeksizin silinecek.
Hesabın Askıya Alınmasına veya Kapatılmasına İtiraz Edilebilecek mi?
Sosyal ağ sağlayıcılar; yaş doğrulama sonucuna, hesabın askıya alınmasına veya kapatılmasına ve ayrıştırılmış hizmet kapsamında uygulanan tedbirlere karşı Türkçe, ücretsiz ve erişilebilir bir başvuru ve itiraz mekanizması oluşturacak.
İtirazlar yalnızca otomatik sistemlerle değerlendirilemeyecek; insan incelemesine tabi tutulacak. Başvuru veya itiraz sonuçlanıncaya kadar hesaba ait içerik ve kişisel veriler silinmeyecek.
İtiraz sonucuna karşı Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyette bulunulabilecek ve yargı yoluna başvurulabilecek.
Türkiye’de Geçici Olarak Bulunan Kullanıcılar İçin İstisna
Türkiye’de yerleşik olmayıp geçici olarak bulunan kullanıcılar, yönetmelikteki yaş doğrulama kontrol mekanizmalarından muaf tutuluyor.
Bununla birlikte, bu kullanıcıların Türkiye’de sunulan sosyal ağ hizmetlerinden yararlanabilmeleri için başvuruları üzerine e-Devlet üzerinden, yalnızca pasaport bilgileri kullanılarak istisnai bir belirteç oluşturulması öngörülüyor.
Kurallara Uymayan Platformlara Hangi Yaptırımlar Uygulanacak?
Yönetmelikteki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde, 5651 sayılı Kanun’un ek 4. maddesindeki ilgili yaptırım hükümleri uygulanacak.
5651 sayılı Kanun’un ek 4. maddesi kapsamında uygulanabilecek yaptırımlar ise kademeli olarak uygulanacaktır:
- Küresel cironun %3’üne kadar idari para cezası: Yaş sınırı, yaş doğrulama, çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet ve ebeveyn kontrol araçlarına ilişkin kanuni yükümlülükleri yerine getirmeyen sağlayıcıya, bir önceki takvim yılındaki küresel cirosunun yüzde üçüne kadar idari para cezası verilebilecek.
- Reklam yasağı: Para cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yükümlülük yerine getirilmezse, Türkiye’de yerleşik vergi mükellefi gerçek ve tüzel kişilerin ilgili sağlayıcıya yeni reklam vermesi yasaklanacak. Bu kapsamda yeni sözleşme kurulamayacak ve para transferi yapılamayacak.
- Bant genişliğinin %50 daraltılması: Reklam yasağı kararından itibaren üç ay içinde yükümlülük hâlen yerine getirilmezse, internet trafiği bant genişliğinin yüzde elli oranında daraltılması için sulh ceza hâkimliğine başvurulabilecek.
- Bant genişliğinin %90’a kadar daraltılması: İlk daraltma kararının uygulanmasından itibaren 30 gün içinde aykırılık devam ederse, bant genişliğinin yüzde doksanına kadar daraltılması talep edilebilecek.
Yükümlülüğün yerine getirilmesi hâlinde reklam yasağı kaldırılacak ve bant genişliğinin daraltılmasına ilişkin hâkim kararları kendiliğinden hükümsüz kalacak.
Düzenleme Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
Yönetmelik 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Mevcut hesapların yaş doğrulamasının tamamlanması için belirlenen son tarih ise 31 Mart 2027.
Yeni düzenleme, sosyal ağ sağlayıcıların yaş doğrulama altyapılarından hesap gizliliğine, mesajlaşma özelliklerinden reklam uygulamalarına kadar pek çok alanda uyum çalışması yapmasını gerektiriyor. Ebeveynler ve çocuk kullanıcılar bakımından ise mevcut hesapların doğrulanması, yeni kullanım sınırları ve itiraz yolları öne çıkıyor.
Yasal Uyarı
Bu internet sitesinde yayımlanan makaleler, haberler ve dilekçe örnekleri genel bilgilendirme amacı taşımakta olup bağlayıcı hukuki görüş veya danışmanlık niteliğinde değildir. Hukuki değerlendirmeler, somut olayın özelliklerine, güncel mevzuata ve yargı kararlarına göre değişkenlik gösterebilir. Dilekçe örneklerinin her uyuşmazlığa doğrudan uygulanması uygun değildir. Hak kaybı yaşamamak ve durumunuza özgü detaylı hukuki bilgi edinmek için avukatınıza danışınız.
